Samkynhneigð

Laugardaginn 2. ágúst, 1997 - Aðsent efni

Hlutverk kristins manns

Að vera kristinn, segir Þórir Jökull Þorsteinsson , er umfram annað fólgið í því að sjá allt orð Guðs, leiðbeiningar hans og orðsendingar holdgast í persónu mannsins, Jesú frá Nasaret.

UM ÞAÐ er nú rætt á vettvangi trúar og kristinnar kirkju hvert viðhorf til samkynhneigðar fái staðist fyrir augliti Guðs. Stefnir nú í að sá flokkur þjóðkirkjufólks, sem kennir sig við æsku og æðra hlutverk, segi skilið við kirkju sína og okkar. Telur það sig ekki eiga samleið með siðvana prestastétt kirkjunnar og stefnir nú á æðri leiðir eftir því sem skilja má. Fyrirfram er ljóst að prestastéttin er ekki fullkomin og gildir það um öll börn jarðar, einnig Ungt fólk með hlutverk.

Þegar kristin trú, kirkja og siðferði eru annars vegar, þá er orð Guðs það sem úrslitum ræður, á því leikur enginn vafi og allir kristnir menn sameinast í þeirri afstöðu. Stundum er orð Guðs beitt eins og blikandi sverð, stundum svíður undan því, stundum huggar það, friðar og græðir, allt eftir aðstöðu okkar hverju sinni. Í ranglæti okkar svíður okkur undan því; í gremju okkar yfir öðrum, er okkur bent á hve skammt við sjálf erum á veg komin; orð Guðs er ávallt það sem við þörfnumst, jafnvel þó það komi við kaunin á okkur. Að vera kristinn er umfram annað fólgið í því að sjá allt orð Guðs, leiðbeiningar hans og orðsendingar holdgast í persónu mannsins, Jesú frá Nasaret. "Orðið varð hold," segir guðspjallamaðurinn Jóhannes. Því eru spurningarnar samhljóða: Hvað segir Jesús? Hvað segir orð Guðs? Hvað segir Guð? Kristnum mönnum merkja þessar þrjár spurningar eitt og hið sama.

Þau sem lesa heilaga ritningu komast að raun um það að orðsendingum Guðs er ávallt beint inn í tilteknar kringumstæður sem móta líf fólksins sem við orsendingunum tekur. Í kringumstæðunum hverju sinni var lifandi fólki ætlað að bregðast við boðskapnum og byggja á honum sið sinn og framtak. Um þetta segir höfundur Hebreabréfsins: "Guð talaði fyrrum oftsinnis og með mörgu móti til feðranna í gegn um munn spámannanna. En nú í lok þessara daga hefur hann til vor talað í Syni sínum ..." Þetta merkir, að Jesús er orð Guðs, hann sjálfur er í persónu sinni boðskapur Guðs til manna. Kringumstæður okkar eru auðvitað aðrar en fólk bjó við þegar textar Nýja testamentisins urðu til, þó talar Kristur Jesús enn harla skýrt til okkar. Hlutverk predikarans og verkefni er eins og annarra lesenda Ritningarinnar, að leita svara við því hvernig orðsending Guðs gagnist samfélagi samtíðar sinnar. Rétt svör brúa bilið yfir alda haf.

Nú hafa slíkar breytingar orðið á samfélögum manna að margt er á hverfanda hveli. Þekking manna er meiri en hún hefur nokkru sinni verið, og þó er hún enn í molum og flest sjáum við svo sem í skuggsjá. Kristnir menn eiga á okkar dögum úr því að ráða, hvort þeir eigi að setja kíkinn fyrir blinda augað gagnvart nýrri þekkingu og láta sem hún sé tóm blekking (hér er því ekki neitað að stundum kann svo að vera), eða hvort þeir eigi að gera þekkinguna að eign trúarinnar.

Hvað gerir kristinn maður við það þekkingaratriði að bróðir hans eða systir laðast að eigin kyni og getur ekki að því gert? Hvað gerir kristinn maður við þá staðreynd, að allar mannverur hafa í sér karllega og kvenlega eðlisþætti sem vega stundum salt og takast jafnvel á innra með hverju og einu? Ungt fólk með hlutverk vill reynast Drottni þóknanlegt og það vildi Sál frá Tarsus líka, en á veginum til Damaskus var honum opinberað að hann var í framferði sínu orðinn líkari Satan en Guðs hermanni. Ef Ungt fólk með hlutverk birtir kristnina svo að til fyrirmyndar er, ætti flokkurinn að vera kyrr öðrum þjóðkirkjulýði til eftirbreytni til þess að hann fái notið fyrirmyndarinnar en ekki aðeins goldið dómhörkunnar. Fyrirmyndin er Kristur og trú hans.

Í hinum forna heimi litu menn svo á, að fólk tæki persónulegt svipmót, fas og siðferði til sín fyrir áreiti einhvers sem seildist til áhrifa innra með þeim. Til sögunnar voru nefndir illir andar, eða framandi goðmögn sem tóku sér bústað innra með fólki og höfðu óhjákvæmilega áhrif á hugsanir þess, orð og gerðir. Þessi þankagangur er okkur alls ekki svo framandi sem ætla mætti og hann er einnig að finna í samtíma okkar. Það sést á því, að flest það faglærða fólk sem fæst við að styðja náungann út úr erfiðum kjörum vitundar og huga, skoðar ásamt skjólstæðingunum þau áhrif sem reynslan af tilverunni hefur haft á þá. Sá eða sú sem þolað hefur ofbeldi, situr uppi með anda ofbeldisins, ­ sá eða sú sem þolað hefur svik og lygar, situr uppi með anda tortryggni o.s.frv. Andar tilverunnar, vondir og góðir, eiga því hlutdeild í þessu sem stundum er nefnt félagslegt arfgengi, og við mótumst stöðugt til þeirrar myndar sem að okkur er haldið og helst á viðkvæmu mótunarskeiði. Í trúarefnum gildir þetta líka, því að í trúarsambandinu við eitthvað eða einhvern tökum við að líkjast því sem trú okkar beinist að. Hvaðeina sem kemst í núning við vitundarlíf okkar hefur áhrif og mótar okkar innri mann. Um skurðgoð heiðingjanna segir í 135ta Sálmi, að smiðir þeirra verði eins og þau, sem og allir sem á þau treysta. Líf okkar tekur óhjákvæmilega svipmót af því sem við setjum traust okkar á og beinum trú okkar að.

Tökum þá eftir því að Páll postuli setur kynferðislíf manna ekki í brennipunkt óháð öðru í upphafi bréfs síns til Rómverja heldur tengir hann það heiðinni trúariðkunn: "Þeir skiptu á vegsemd hins ódauðlega Guðs og myndum, sem líktust dauðlegum manni, fuglum, ferfætlingum og skriðkvikindum. Þess vegna hefur Guð ..." o.s.frv. Og postulinn bendir á orsök hvers kyns skurðgoðadýrkunar í næsta versi: "Þeir hafa skipt á sannleika Guðs og lyginni og dýrkað hið skapaða í stað skaparans." Postulinn hefur að hætti sinnar tíðar talið að einnig kynhegðun sækti mót sitt til átrúnaðar af einhverju tagi. Augljóst er að Páll hafði í ákveðnu samhengi hárrétt fyrir sér. (Sjá Róm. 1,18­32.) Vitað er að vændi viðgekkst í ákveðnum hofum heiðingja og þar störfuðu konur og karlar við það að svala fýsnum hofgesta (sacral prostitution). Heilagur Páll sér vandann því ekki í kynlífsatferli fólks einu og sér heldur lítur á það sem afsprengi heiðinnar trúariðkunar sem hann taldi engum manni samboðna. Trúariðkunin er í huga Páls það sem málinu skiptir.

Hvers lags hvílubrögð geta enn verið átrúnaður margra manna en samt er ljóst, að í kynferðislífi sínu draga menn dám af fleiru. Kynhvötin kann að lenda á villigötum græðgi, blindu og firringar en ofuráhersla á einhverja rétta kynlífsiðkun ber einnig vitni um firringu. Þekking samtímans segir okkur að hvöt sú sem laðar karl að karli og konu að konu er ekki ávallt og ekki aðeins sprottin af félagslegri mótun eða trúarlegri lausung. Ef svo væri kynni málið að vera jafn einfalt og sumum kann að virðast það hafa verið í vitund postulans Páls.

Er ég þá að mæla með samkynhneigð? Fjarri fer því. Ég mæli gegn henni í sama mæli og gegn hömlulitlu lauslæti, hóraríi og stóðlífi gagnkynhneigðra sem er engu betra. Ég fæ þó ekki séð að við sjálft kynlífsatferli samkynhneigðra sé neitt að athuga, umfram það sem viðgengst í kynhegðun annarra manna. Margur hefur magann fyrir sinn guð og enn annar hvílubrögðin en engum mun það duga eitt og sér.

Guð beinir orði sínu inn á þetta svið mannlífsins til þess að menn verði hvorki þrælar eigin fýsna né annarra. Og það sama orð beinist líka að yfirborðssiðlæti manna, geðleysi og hræsni. Verkefni samkynhneigðra gagnvart guðdómnum er hið sama og annarra manna, að leita ríkis Guðs og réttlætis. Kristur hefur birt öllum mönnum hina æðstu kröfu til að þeir bregðist við henni, ­ kröfu kærleika og virðingar. Hann hefur líka birt öllum mönnum hinn æðsta rétt, ­ réttinn til að verða Guðs barn. Það er hlutverkið sem hann ætlar ungu fólki og aldurhnignu án tillits til kynhneigðar, kynferðis, litarháttar, þjóðernis, stéttar, stöðu og efnahags.

Höfundur er sóknarprestur á Selfossi

Þórir Jökull Þorsteinsson